Ақмола облысы Білім басқармасының Есіл ауданы бойынша білім бөлімінің Есіл қаласының №1 жалпы орта білім беретін мектебі " КММ"
КГУ "Общеобразовательная школа №1 города Есиль отдела образования по Есильскому району управления образования Акмолинской области" 

Ұйымдар тізімі

Галерея

Смотреть все>>>

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат

Білім беру мекемелеріндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар

 

Тақырыптың өзектілігі білім беру мекемелеріндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар бүгінгі күні Қазақстан Республикасының Білім беруіндегі өткір проблема болып табылады, сондықтан біздің оқытушылар тарапынан парақорлықты жою бойынша қатаң шаралар қабылдау қажет деп санаймын.

Бүгінгі таңда демократиялық қоғам құрудың басым міндеттерінің бірі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес болып табылады.

Сыбайлас жемқорлық - бұл мемлекеттік міндеттерді атқаратын адамдардың, сондай-ақ соларға теңестірілген адамдардың лауазымдық өкілеттігін және соған байланысты мүмкіндіктерін пайдалана отырып не мүліктік пайда алу үшін олардың өз өкілеттіктерін өзгеше пайдалануы, жеке өзі немесе делдалдар арқылы заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен артықшылықтар алуы, сол сияқты бұл адамдарға жеке және заңды тұлғалардың аталған игіліктер мен артықшылықтарды құқыққа қарсы беруі арқылы оларды сатып алуы сыбайлас жемқорлық Сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтар (сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар) - Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген әкімшілік және қылмыстық жауаптылыққа әкеп соқтыратын сыбайлас жемқорлықпен жымдасқан немесе сыбайлас жемқорлыққа жағдай туғызатын әрекеттер.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің өзектілігі оның кешенді сипатта болуы тиіс екендігінде болып отыр. Мемлекеттің ғана емес, сондай-ақ еліміздің барлық өңірлеріндегі бүкіл азаматтық қоғамның шоғырландырылған күш-жігері қажет. Нәтиже сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, біріншіден, мемлекеттің тұрақты және тынымсыз функциясына айналса, екіншіден, қоғам тарапынан қырағылық пен қырағылық бақылаудың мәні болады.

Сыбайлас жемқорлық барлық құқықтық институттарға жойқын әсер етеді. Білім беру саласында орын алған сыбайлас жемқорлық фактілері қазақстандық жастардың қалыптасу процесіне, оның адамгершілік ұстанымдары мен Қазақстандағы жасампаздық үдерістерге сенуіне өспелі және жойқын әсер етеді. Бұл әлдеқайда қауіпті. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті жүйелі негізге қоймай, оның одан әрі өмір сүруінің қоректік ортасын жоймай, біздің әрекетсіздігімізбен, патриотизм туралы ойлардан алыс қазақстандықтардың жаңа ұрпағы, демек, Қазақстанның болашағына сенбестен біздің жанымызда қалыптасатынына сенімді болуға болады. Бұл қазірдің өзінде қайғылы жағдай.

Осыны ескере отырып, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың бастамасы бойынша Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып 02.07.1998 жылы "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" Заң қабылдады, ол азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, сыбайлас жемқорлық көріністерінен туындайтын қауіп-қатерлерден Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау, жолын кесу және ашу арқылы мемлекеттік органдардың, мемлекеттік, және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі қағидаттарын айқындайды, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтардың түрлерін, сондай-ақ жауапкершіліктің басталу шарттарын белгілейді. Сондай-ақ, "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" заң демократиялық негіздерді, мемлекетті басқарудағы жариялылық пен бақылауды кеңейтуге, халықтың мемлекет пен оның құрылымдарына деген сенімін нығайтуға, құзыретті мамандарды мемлекеттік қызметке кіруге ынталандыруға, мемлекеттік функцияларды орындайтын адамдардың сатылмайтындығы үшін жағдайлар жасауға бағытталған.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте "Нұр Отан"Халықтық-демократиялық партиясы маңызды рөл атқарады. 2008 жылғы 17 қаңтарда "Нұр Отан" Халықтық-демократиялық партиясы Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев жалпы әлеуметтік бағдарланған трендке ие және республиканың жан-жақты бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға бағытталған партия қызметінің жеті айқын басымдығын белгіледі. Сөз сөйлеу барысында партияның аймақтық филиалдары жергілікті жерлерде сыбайлас жемқорлыққа қарсы мақсатты күресті өрістетуі тиіс екендігіне ерекше назар аударылды. Партияның "сыбайлас жемқорлыққа қарсы он соққы" арнайы бағдарламасын қабылдау қажеттілігі туралы айтылды. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бағдарламасын іске асыру шеңберінде бүкіл республика бойынша мемлекет пен қоғамның тыныс-тіршілігінің барлық салаларында сыбайлас жемқорлық әрекеттерін анықтауға, жолын кесуге және алдын алуға бағытталған бірқатар іс-шаралар өткізу жоспарлануда.

Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 мамырдағы № 31-IV Заңымен ратификацияланған Біріккен Ұлттар Ұйымының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясына (Нью-Йорк, 2003 жылғы 31 қазан) сәйкес әрбір қатысушы мемлекет өзінің құқықтық жүйесінің негізгі принциптеріне сәйкес қоғамның қатысуына ықпал ететін және құқық тәртібі, жария істер мен жария мүлікті тиісті басқару, адалдық пен Сатылмаушылық, ашықтық пен жауапкершілік қағидаттарын көрсететін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың тиімді және үйлестірілген саясатын әзірлейді және жүзеге асырады

Әрбір қатысушы мемлекет сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған практиканың тиімді түрлерін белгілеуге және көтермелеуге ұмтылады.

Әрбір қатысушы мемлекет сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы күрес тұрғысынан олардың барабарлығын айқындау мақсатында тиісті құқықтық құжаттар мен әкімшілік шараларды бағалауды кезең-кезеңімен жүргізуге ұмтылады.

Қатысушы мемлекеттер тиісті жағдайларда және өздерінің құқықтық жүйелерінің негізгі принциптеріне сәйкес осы бапта көрсетілген шараларды әзірлеуде және жүзеге асыруға жәрдемдесуде бір-бірімен және тиісті халықаралық және өңірлік ұйымдармен өзара іс-қимыл жасайды. Бұл өзара іс-қимылға сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған Халықаралық бағдарламалар мен жобаларға қатысуды қамтуы мүмкін.

Әрбір қатысушы мемлекет сыбайлас жемқорлықтың салдарлары туралы мәселені реттеу үшін өзінің ішкі заңнамасының негізгі принциптеріне сәйкес шаралар қабылдайды. Бұл тұрғыда қатысушы мемлекеттер сыбайлас жемқорлықты келісім-шарттардың күшін жою немесе бұзу немесе концессияларды немесе басқа да осыған ұқсас құралдарды кері қайтарып алу немесе орын алған жағдайды түзету жөнінде өзге де шаралар қабылдау үшін іс жүргізуде маңызы бар фактор ретінде қарастыра алады.

"Жас кәсіпқойлар қоғамы" республикалық ҚБ Еуропалық Одақ қаржыландыратын "жоғары білім сапасына қатысты шешімдер қабылдау процесіне қатысатын Қазақстан жастарының әлеуетін арттыру" жобасы шеңберінде қазақстандық студенттер арасында жоғары оқу орындарындағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты әлеуметтік сауалнама жүргізді. ЖОО-да сыбайлас жемқорлыққа қатысты сұралғандардың 55% - ы бұл құбылыстың орын алғанын растады. Сонымен қатар, студенттердің айтуынша, емтихан немесе сынақ үшін ең көп таралған пара. Сондай-ақ, кітап немесе оқу материалдарын сатып алуды, қызмет көрсетуді талап ету сияқты бопсалаудың бір түрі бар. Жатақханалардағы орындар кейде тегін бөлінбейді.

Сұрақ: "Егер студенттер сыбайлас жемқорлық туралы хабарласа, әкімшілік қандай шаралар қолданады?"- респонденттердің көпшілігі біреу шағымданған жағдайларды білмейді деп жауап берді (46,7%). Көптеген адамдар жауап беруге қиналды (23%), 9% әкімшілік мұндай өтініштерді елемейтінін атап өтті, тағы 9% сот процестері орын алғанын айтты, бірақ содан кейін іс жабылды. Тек 12% - ы Басшылық пара алған мұғалімдерді жұмыстан шығаратынын айтты.

 Білім беру саласындағы сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстардың неғұрлым тән түрлері мыналар болып табылады:

1) жоғары оқу орнына түскені үшін пара алу. Бұл теріс пайдаланудың ең көп таралған түрі. Кейбір бағалаулар бойынша жоғары оқу орнына түскені үшін пара алғаны үшін қылмыстың 80% - ы жасырылады;

2) ЖОО оқытушыларының және емтихан комиссиялары мүшелерінің репетиторлығы;

3) орта және жоғары кәсіптік білім беру мекемелерінде емтихандар мен сынақтар тапсырғаны үшін пара алу;

4) білім беру мекемесіндегі үй-жайларды жалдау шартын жасағаны және мемлекеттік мүлікті заңсыз жалға беру арқылы лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдаланғаны үшін пара алу;

5) білім беру мекемесінде оқудан өтпеген тұлғаларға дипломдар мен аттестаттарды сату;

6) балаларды балабақшаларға және жалпы білім беретін мектептерге орналастырғаны үшін пара алу.

Еліміздің жоғары білім берудегі" қара " айналымы шамамен 1 млрд. жылына. ЮНЕСКО мәліметтері бойынша, мысалы Ресейде бұл сома 520 млн. жылына бұл да аз емес. Айта кету керек, пара алған кезде барлығы бірдей төлемейді, отбасылардың шамамен 5-7% - ы. Студенттердің басым көпшілігі университеттерге сыбайлас жемқорлық қатынастарына кірмей кіреді.

 

 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің мақсаттары мен міндеттері

* Азаматтар мен қоғамның құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сыбайлас жемқорлықтан қорғауды қамтамасыз ету;

* Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау және жолын кесу жөніндегі нормативтік құқықтық базаны жетілдіру;

* Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл нысандарын, әдістері мен құралдарын оңтайландыру

* Азаматтық қоғам құрылымдарымен өзара әрекеттесу;

* Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес саласындағы халықаралық ынтымақтастығын кеңейту және жандандыру.

 

 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі принциптері

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес: баршаның заң мен сот алдындағы теңдігі; мемлекеттік органдардың қызметін нақты құқықтық регламенттеуді, мұндай қызметтің заңдылығы мен жариялылығын, оған мемлекеттік және қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету негізінде жүзеге асырылады:

* мемлекеттік аппараттың құрылымын, кадр жұмысын және жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қозғайтын мәселелерді шешу рәсімін жетілдіру · ;

* жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін, сондай-ақ мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық, саяси-құқықтық, ұйымдастыру-басқару жүйелерін қорғаудың басымдығы;

* Қазақстан Республикасы Конституциясының 39-бабының 1-тармағына сәйкес лауазымды және мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген басқа да адамдардың, сондай-ақ оларға теңестірілген адамдардың құқықтары мен бостандықтарын шектеуге жол берілуін тану;

 

 

 

 

Жаңартылған күні: 13.12.2021 13:12
Құрылған күні: 13.04.2021 20:35

Текст